Yízú

Yüzü, Türkçe'de yüz sözcüğünün üçüncü tekil iyelik eki (-ü) ile türetilmiş bir formdur ve temel olarak “onun yüzü” anlamına gelir. Yüz anlamında kullanıldığında bir kişinin veya hayvanın yüzünü, yani ifadesini belirtir. Ayrıca bir nesnenin ön yüzü ya da yüzeyi anlamında mecazi olarak da kullanılabilir; bağlama göre yüzey ya da ön yüz gibi anlamlar ortaya çıkabilir.

Kullanımına örnekler şunlardır: “Onun yüzü gülüyor” ifadesi, yüz ifadesinin olumlu olduğuna işaret eder; “yüzünü gördüm” deyimi, birinin yüzünü görmeyi ifade eder; “yüzünü güldürmek” ise birine yüzünü güldürmek, yani mutlu etmek anlamında kullanılır. Yüzü, bir varlığın görünen ifadesiyle ilgili betimlemelerde sıkça karşımıza çıkar.

Dilbilgisel olarak yüz köküne üçüncü tekil iyelik eki eklenerek oluşur; cümlede belirli bir şeyin yüzü olarak isimleşir veya yüzü nicel/kalıplaşmış ifadelerde nesne olarak kullanılabilir. Türkçe’de aynı yazılışa sahip olan yüz (sayı 100) ile karıştırılabilir; sayı anlamının söz konusu olduğu bağlamlarda farklı morfemler ve yapılar kullanılır.

Yüzü kapsayan temel anlamı dışında, yüz anlamıyla ilgili deyim ve ifadeler de geniş bir kullanım alanı bulur. Yüz ifadesi, yüzün duyguyu aktarması, yüzeyle ilgili mecazlar ve benzeri bağlamlar Türkçe’de sıkça işlenir.