Verðbólguvæntingar

Verðbólguvæntingar eru væntingar um framtíðar verðlag og þróun verðbólgu í hagkerfinu. Þær byggjast á spá heimila, fyrirtækja og fjárfestinga um hvernig verðlag mun þróast næstu misseri og árum. Væntingar hafa mikil áhrif á hagkerfið því þær móta launaviðræður, verðsetningu fyrirtækja og ákvarðanir fjárfestinga. Þegar verðbólguvæntingar eru festar við markmið peningastefnunnar stuðla þær að stöðugu verðlagi. Ef væntingar eru óstöðugar eða breytast hratt getur það aukið verðbólguóvissu og valdið óvissu um hagkerfið.

Mælingar á verðbólguvæntingum eru margvíslegar: beinar skoðanakannanir sem spyrja heimili og fyrirtæki um framtíðarverðlag, og markaðsleiðir sem byggja á verðbréfamarkaði eða verðbólguvísitölum. Seðlabankar nota þessar mælingar til að meta trúverðugleika stefnu og til að stilla peningastefnu.

Fræðilegur grunnur: Kenningar um væntingar fjalla um adaptive expectations (vætningar byggðar á reynslu af fyrrverandi verðlagi) og rational expectations (aðilar nýta allar tiltækar upplýsingar). Nútímahagfræði leggur áherslu á að verðbólguvæntingar séu festar við markmið seðlabankans, sem stuðlar að minni verðbólguóvissu og meiri stöðugleika í hagkerfinu. Verðbólguvæntingar eru þannig lykilatriði í ákvörðunum peningastefu og í trausti á seðlabankann.