Sjálfsstýrðu

Sjálfsstýrðu er íslenskt lýsingarorð sem þýðir “self-governing” eða “self-directed” og er notað til að lýsa fyrirbærum sem stýra sér sjálf eða starfa undir sjálfstjórn, án ytri stjórn. Orðið er samsett af sjálfs- ‘self’ og stýra ‘stýra, stjórna’ og er oft notað til að leggja áherslu á sjálfstýrt stjórnunarkerfi eða sjálfstæðan rekstur.

Notkun þess nær víðs vegar. Í stjórnmálum er hugtakið oft notað um sjálfsstýrð svæði eða þjóðfélagsleg fyrirkomulag þar sem ákvarðanir eru teknar innan ramma sjálfstjórnar. Í atvinnulífi og stofnunum má tala um sjálfsstýrð fyrirtæki, sjálfsstýrða deild eða vinnuhópa sem hafa sjálfstæða ákvörðunarvald og aðstæður til að starfa án nákvæmrar utanaðkomandi forystu. Í tækni- og menntunarheimi er orðalagið einnig notað um sjálfsstýrð kerfi og sjálfsstýrt nám, þar sem tæki eða nemendur taka meiri þátt í eigin ákvarðanatökum og námsferli.

Áhrif og takmörk koma oft fyrir í samtali um sjálfsstýrðu fyrirkomulagi. Kostirnir felast í aukinni ábyrgð, sveigjanleika og hvata til framþróunar, en kerfi sem eru sjálfsstýrð krefjast skýrar ábyrgðar, góðra samskipta og gagnsærrar stjórnar til að fyrirbyggja misskipanir, óleysanlegan misræmi eða samráðsbresti. Sjálfsstjórn tengist hugtökum eins og sjálfstjórn, sjálfsstýrðu kerfi og sjálfstýrðum vinnuhópum, og notkun þess ráðast af samhengi og markmiðum hverju sinni.