Shpejtësitë

Shpejtësitë janë konceptet në fizik që përshkruajnë se sa shpejt një trup kalon një distancë në një kohë. Shpejtësia është një sasi skalar që përfaqëson magnitudën e lëvizjes dhe nuk përfshin drejtimin. Për dallim, shpejtësia vektoriale (në kuptimin teknik, velocity) përfshin edhe drejtimin e lëvizjes.

Shpejtësia mund të jetë e instancës ose mesatare. Shpejtësia instanës është vlera në një moment të caktuar; shpejtësia mesatare është raporti i distancës së përshkuar ndaj kohës së kaluar: v = d / t (ose v = Δs / Δt), ku d është distanca dhe t koha.

Njësitë kryesore të shpejtësisë në fizik janë metra për sekondë (m/s) në sistemin SI. Në përdorime të përditshme përdoren edhe kilometra për orë (km/h) ose milje për orë (mph). Konvertimet midis tyre janë të thjeshta: 1 m/s = 3.6 km/h.

Matja dhe përdorimet e shpejtësisë janë të përhapura në transport, sport dhe eksperimente shkencore. Makina dhe mjetet e trafikut përdorin sensorë dhe radarë për të matur shpejtësinë; në shkollë dhe në laboratorë, shpejtësia testohet për të kuptuar ligjet e lëvizjes dhe dinamika.

Shpejtësia lidhet ngushtë me shpejtimin, që është ndryshimi i shpejtësisë në kohë. Shpejtimi është një vektor dhe përfshin drejtimin si dhe magnitude. Në një sistem të lëvizjes, studimi i shpejtësive bashkëvepron me ndjekjen e trajtave të lëvizjes dhe forcave që veprojnë mbi trupin.