Orðasambönd

Orðasambönd er hugtak í málvísindum sem lýsir samsetningum tveggja eða fleiri orða sem starfsemi er eins og ein heild í setningu. Slík orðasambönd hafa oft merkingu eða málfræði-eiginleika sem eru ekki auðvelt að ráða af hverju orði fyrir sig. Orðasambönd eru mikilvæg fyrir skilning, notkun og ritun í öllum stílháttum og málnotkun, og þau koma fyrir í öllum tungumálum, þar á meðal íslensku.

Helstu flokkar orðasambanda eru fast orðasambönd og samsetningar (collocations). Fast orðasambönd hafa tiltekna mynd og merkingu sem aðgreinir þau frá einföldu samsetningu orða, og þau þurfa oft að vera lært sem einheit. Samsetningar einkennast af tíðni samsetningar orða en merking gengur oft ekki upp á einfaldan hátt ef orðin eru tólkuð í sér. Í rannsóknum eru einnig til önnur fjöllík orðasambönd eins og fastform eða formúla-orðasambönd sem virka sem tilbúin miðlun eða staðbundin tjáning.

Eiginleikar orðasambanda eru til dæmis ólíklegt að þau séu stafrænt eða stærðbreytt eftir setningu, þau geta verið sveigjanleg með tilteknu málfræði- eða rökfræðilegu takmörkunum og þau geta sýnt myndmál eða þverstæða merkingu. Sagan um orðasambönd skiptir máli fyrir málfræði, orðalistaskráningar, úrvinnslu náttúrulegs texta og tungumálakennslu.

Notkun þýðingafræði, orðasambanda-uppfærsla og gagnagrunnsverkefni í náttúrulegri málvinnslu gerir viskun orðasambanda mikilvæg í íslenskri málnotkun og í menntun. Rannsóknir byggja oft á stórum textasöfnum og tölfræðilegri greiningu til að kortleggja samsetningar, merkingu og dreifingu orðasambanda í málnotkun.