Lingvistikë

Lingvistikë është disiplinë shkencore që studion gjuhën njerëzore në aspektet e saj strukturore, historike dhe funksionale. Qëllimi i lingvistikës është të përshkruajë mënyrën se si gjuhët ndërtohen dhe si funksionojnë, të kuptojë ndryshimet ndërmjet gjuhëve dhe mënyrën e përdorimit të tyre në komunikim të përditshëm.

Fusha kryesore përfshin fonetikën dhe fonologjinë, morfologjinë, sintaksën, semantikën dhe pragmatikën. Kufijtë e saj përfshijnë edhe sociolinguistiken, psikolinguistikën, neurolinguistikën, lingvistikën kompjuterike dhe lingvistikën historike dhe krahasuese. Këto aspekte shërbejnë për të kuptuar si ndryshon zhvillimi gjuhësor në komunitete të ndryshme, si trinom që vepron truri dhe gjuhën, dhe si mund të automatikohen proceset e të folurit dhe të kuptuarit.

Metodat përfshijnë përshkrimin dhe analizën teorike, përdorimin e korpusëve të tekstit dhe të të dhënave dialektale, intervistat dhe dëshmitë fushore, eksperimente psikologjike dhe analiza historike. Lingvistikët dokumentojnë dhe ruajnë gjuhët e rrezikuara, zhvillojnë instrumente për përpunimin gjuhësor të makinave dhe kontribuojmë në kuptimin e ndryshimeve kulturore dhe komunikimit ndërmjet grupeve.

Historia moderne e lingvistikës pasqyron zhvillime të ndryshme teorike, ndër të cilat gramatika generative e Noam Chomskyt ka sjellë një qasje të theksuar për strukturën universale të gjuhëve. Megjithatë, fusha përfshin edhe qasje të tjera që i kushtojnë vëmendje kontekstit social, kulturor dhe historik të gjuhës.