Kostnaðarhagkvæmni

Kostnaðarhagkvæmni er nálgun til að meta hvort tiltekið inngrip eða lausn veiti sem mest verðmæti fyrir tiltækan kostnað. Hún miðar að því að hámarka útkomu með sem lægstan kostnað eða að lágmarka kostnað fyrir tiltekna útkomu. Kostnaðarhagkvæmni er víða notuð í opinberri stefnumótun og í ákvarðanatöku þar sem takmarkað fjármagn þarf að forgangsraða milli valkosta.

Í kostnaðarhagkvæmnigreiningu (CEA) eru kostnaður og árangur mældir og borin saman með tilteknum mælikvarða á útkomu, til dæmis fjölda bjarga lífum, heildarárangri eða lífsgæðum. Aðrar aðferðir eru kostnaðar-bætagreining (CBA), þar sem kostnaður og ávinningur eru metin í sama peningalega gjaldmiðli, og kostnaðar-nytjamæling (CUA), sem metur lífsgæði með QALY eða DALY. Algengt er að bera kostnað við aukna útkomu með ICER, incremental cost-effectiveness ratio. Ef ICER stendur undir þolmörkum, getur inngrip verið hagkvæmt.

Ferlið felst í að skilgreina markmið og valkosti, safna gögnum um kostnað og útkomu, meta óvissu og framkvæma næmni- og óvissugreiningar. Sjónarmið samfélags eða opinberra aðila skipta máli, en forgangsröðun byggist á gögnum og áætluðum áhrifum. Takmarkanir fela í sér ófullnægjandi gögn, erfiðleika við að meta verðmæti lífsgæða og dreifingu á áhrifum. Kostnaðarhagkvæmni nær yfir svið eins og heilsugæslu, lýðheilsu, umhverfismál og menntun, og stuðlar að hámarki árangurs með sem lægstan kostnað.