Irratsionaalsust

Irratsionaalsust er hugtak sem vísar til rökhæfni- eða ákvarðanaóþæginda. Það getur átt við bæði í stærðfræði og í mannlegri hegðun. Í stærðfræði lýsir það tölum sem eru ekki hægt að skrifa sem hlutfall tveggja heiltala; í sálfræði og hagfræði lýsir það hegðun sem stendur í mótsögn við hefðbundna rökhugsun eða gagnrýna rökleiðslu.

Irrationale tölur eru tölur sem eru ekki hlutfall heiltala. Dæmi: √2, π og e. Desimaltalan þeirra er endalaus og óendurtekin. Þær eru óteljandi og liggja milli tala í rauntalnaöðinni; þær mynda stóran hluta raunveruleika talna.

Saga stærðfræði hefur sýnt mikilvægi irrationale talna. Frá forn-grískri rökhugsun sannaði Euclid að √2 er irrationál. Á 19. öldu þróuðu Cantor og aðrir kenningar um fjölda talna og sönnuðu að raunverulegir tölur eru óteljandi, sem undirbyggði mikilvægi irrationale talna í stærðfræði.

Hegðun: Í sálfræði og hagfræði er irratsionaalsust oft skilin sem eiginleiki eða atferliskvarði sem brýtur gegn hefðbundinni rökhugsun. Fólk sýnir skekkjur og notkun heuristics sem geta leitt til ákvarðana sem hafa minni rökhæfni í raunverulegum aðstæðum. Hugmyndir eins og bounded rationality eftir Herbert Simon leggja áherslu á takmarkanir í upplýsingu og úrvinnslu.

Samantekt: Irratsionaalsust nær bæði til stærðfræðilegra einkenna og til mannlegrar ákvarðana- og hegðunar. Hún er víðtækt, flókið og mikilvægt fyrir skilning á tölfræði, rökhugsun og ákvarðanaferlum í raunveruleikanum.