Gagnagrunnurinn

Gagnagrunnurinn er íslenskt hugtak sem notað er til að vísa til gagnagrunns eða kerfis sem geymir kerfisbundin gögn í rafrænu formi. Hann er safn upplýsinga sem hægt er að skoða og spyrja eftir með fyrirspurnum, uppfæra gögn og tengja saman mismunandi gagnasöfn. Notkun gagnagrunnsins er algeng í fyrirtækjum, stofnunum og í opinberri stjórnsýslu.

Eftir uppruna byggir orðið gagnagrunnur á samsetningu gagnagrunnur (grunnur gagnna) og endingunni -inn, sem gefur til kynna ákveðinn gagnagrunn. Með þessari formgerð er orðinu gegnið sem vísun til tiltekins gagnagrunns eða sem almennt hugtak í tækni- og gagnamálum. Í daglegu tali er “gagnagrunnurinn” oft notaður bæði sem nafn yfir ákveðið kerfi og sem almennt hugtak fyrir safn gagna.

Gagnagrunnurinn er yfirleitt skipulagður með skema, töflum, dálkum, tengslum og aðgangsstýringu. Hann gerir forritum kleift að sækja, uppfæra og eyða gögnum með skilvirkum fyrirspurnum. Algengar gerðir eru gagnagrunnsstjórnkerfi (RDBMS) sem nota SQL, og NoSQL lausnir sem bjóða sveigjanleika við geymslu og vinnslu gagna eftir þörfum kerfisins.

Notkunin spannar rekstur, birgðastjórnun, persónuupplýsingar og rekstur opinberra gagnagrunna. Gögn sem geymd eru eru háð persónuvernd og öryggiskröfum. Í Evrópu og Íslandi gilda GDPR og persónuverndarlög, og gagnagrunni er fylgt með kröfum um aðgengi, níu, dulkóðun og reglulegar öryggisathuganir.

Það er engin sérstök opinber gagnagrunnur sem heitir “Gagnagrunnurinn”; í ritmáli er þetta oft notað sem almennt nafn sem vísar til gagnagrunns sem slíks eða til tiltekinna kerfa sem geyma gögn.