Biomarkerët

Biomarkerët janë tregues biologjikë që maten dhe interpretohen për të reflektuar procese biologjike, një gjendje shëndetësore ose përgjigje ndaj një trajtimi. Ata përdoren për të ndihmuar në diagnostikimin, vlerësimin e kursit të sëmundjes, parashikimin e rezultateve dhe monitorimin e sigurisë ose efektivitetit të terapive.

Llojet kryesore të biomarkerëve përfshijnë diagnostikues, prognostikë dhe prediktivë, si dhe biomarkerë të interesuar për farmakodinamikë dhe siguri. Në praktikë, ata mund të përdoren në mjekësi të ndryshme, duke përfshirë analizat laboratorike biologjike, imaging dhe biomarkerë të mbledhur nga gjaku ose indet. Zgjerimi i utilizimit të tyre varet nga kapaciteti për të dalluar shënuesit klinikisht të vlefshëm nga të ngjashëm me vargjeve biologjike.

Shembuj të përhapur përfshijnë troponinën dhe BNP/NT-proBNP në kardiologji për vlerësimin e ngjarjeve të zemrës, HbA1c në menaxhimin e diabetit, CRP si shenjë inflamacioni, si dhe biomarkerët në onkologji si HER2, PD-L1 ose mutacionet BRCA në kontekste të terapisë dhe parashikimi i përgjigjes ndaj trajtimeve. Ende të rëndësishëm janë markerët imazherikë dhe ata gjenomikë që ofrojnë informacion për të identifikuar subgrupe të pacientëve ose për të zbuluar rrethana të veçanta të sëmundjes.

Zhvillimi i biomarkerëve përfshin një proces me disa hapë: zbulimin, validimin analitik të testit, validimin klinik dhe vlerësimin e utilitetit klinik. Në disa raste, biomarkerët shërbejnë si endepente zëvendësues për vlerësimin e një trajtimi. Regjistrimi dhe miratimi rregullator duhet të sigurojë performancën e duhur, standardizimin dhe besueshmërinë.

Fusha po përparon me teknologji si genomika, proteomika, imaging dhe biomarkerë dixhitalë, duke sjellë mundësi të reja për personalizimin e kujdesit. Sfida kryesore mbeten heterogjeniteti i sëmundjeve, nevoja për standardizim dhe kostot, si dhe provat e mjaftueshme për vlerën klinike të përdorimit të tyre.