Alhæfing

Alhæfing er hugtak í íslensku sem lýsir fullyrðingu um að eitthvað sé satt eða að atburður hafi gerst, oft um einhvern einstakling eða hóp, sem framsettur sem staðreynd en hefur ekki reynst sannaður með sönnunum eða með dómi. Orðið vísar til þess að tala sem hlutir séu staðreynd án formlegrar staðfestingar.

Notkun og mikilvægi: Alhæfingar koma fyrir í mörgum aðstæðum, eins og í lögsóknum, fjölmiðlum, pólitískri umræðu og daglegu tali. Í rétti og í fjölmiðlum er algengt að koma fram alhæfingum sem hvetja til rannsóknar eða frekari sannprófunar. Mikilvægt er að gera greinarmun á alhæfingu og sönnun, þar sem alhæfing er tilboð um sannleikann en sönnun styður eða hrekur hana.

Ábyrgð og afleiðingar: Röng eða ósönnuð alhæfing getur skaðað orðspor einstaklinga eða stofnana og getur falið í sér féagslegt eða réttarfarslegt traðk. Margar reglur og siðareglur ná til þess að takmarka ósannar eða auglýstar alhæfingar, sérstaklega í fjölmiðlum og opinberri umræðu, og gefa þeim sem fyrir alhæfingunni ber rétt til svara og leiðréttingar.

Dæmi og þróun: Alhæfingar geta þróast í staðreyndir þegar frekari gögn eða rannsóknir leggja þær traust, eða geta hvarflað í fjarlægðarit ef engin sönnun er fyrir. Í öllu samtali er vakning um aðgreiningu milli fullyrðinga og sannaðra gagna mikilvæg til sanngjarnrar umræðu.

See also: fræðilegt réttarfélag, meiðyrði, sönnun, birtingarmál.