þátttökurhind

þátttökurhind eru hindranir sem draga úr þátttöku einstaklinga eða hópa í samfélagslífi, til dæmis í námi, vinnu, þjónustu, menningu eða lýðræðislegu ferli. Hugmyndin byggist á því að þátttaka sé grundvallarforsenda félagslegs réttindakerfis og að hindranir geti verið kerfisbundnar eða persónubundnar.

Hugtakið er samsett úr íslensku orðunum þátttaka og hindrun. Það er notað í félagsvísindum, stefnumótun og mannréttindamálum til að lýsa þeim þáttum sem koma í veg fyrir fulla þátttöku.

Orsakir þátttökurhindar eru margbreytilegar: lagalegar eða hagnýtar hindranir (aðgengi að byggingum, upplýsingum og samgöngum), félagsleg viðhorf og fordómar, efnahagsleg takmörkun og ójöfnuður, tungumálamunur og menningarlegur ágreiningur, sem og kerfisbundnar hindranir í þjónustu og stefnumótun.

Áhrif þætttökurhindar eru oft félagsleg útilokun, lækkun lífsgæða og aukin ójöfnuður; jafnframt minnkuð þátttaka í vinnu, námi og lýðræðislegum ferlum. Mælingar byggja oft á könnunum um þátttöku í mismunandi sviðum, aðgengi að byggingum og upplýsingum, sem og þátttöku í opinberri þjónustu og pólitískri þátttöku.

Til að draga úr þætttökurhind er mikilvægt að stuðla að aðgengilegri hönnun (universal design), endurskoða reglur og þjónustu, tryggja fjárhagsstöðu og fræðslu til að auka þátttöku, og auka vitund og aðgerðir gegn fordómum.

See also:

- aðgengi

- jafnrétti

- félagsleg aðgengi

- hönnun fyrir alla

- réttindi fatlaðra

- lýðræðisleg þátttaka