tilraunastýrðar

Tilraunastýrðar rannsóknir eru rannsóknarform þar sem rannsakandi stýrir aðstæðum og dreifir þátttakendum til mismunandi meðferða eða inngripa til að kanna áhrif þeirra. Helstu einkenni eru að til staðar er óháða breytan (meðferðin), þátttakendur eru dreifðir til hópa og meðferð eða inngrip er gefið í kerfisbundinn samanburð við control eða placebo, með fyrirfram ákveðnum mælingum á útkomu. Auk þess er mikilvægt að forðast fyrirframgefinn ósannindalega breytur með tilviljunarkenndri dreifingu og stöðluðum mælingum.

Algengasta gerðin er randomized controlled trial (RCT), þar sem þátttakendur eru tilviljunarkennt dreifðir til hópa sem fá mismunandi inngrip eða placebo og oft er notuð tvíblindni til að minnka mismun. Aðrar gerðir eru quasi-tilraunir þar sem tilviljun er ekki möguleg, til dæmis með nálgun sem byggist á tólum eins og para- eða nálægðarhópar, og margfalds tilraunir eða kross-skoðunar tilraunir (factorial og crossover designs).

Styrkir tilraunastýrðra rannsókna liggja í miklu innra réttmáti og getu til að stýra orsakasambandi milli inngrips og útkomu. Helstu takmarkanir eru siðfræðilegar áskoranir, kostnaður og takmörkuð almenna útbreiðsla sem getur dregið úr ytra réttmæti.

Tilraunastýrðar rannsóknir eru víða notaðar í læknisfræði, sálfræði, menntavísindum og félagsvísindum til að meta árangur inngripa, forvarna og meðferða.