sjúkdómsútbrotum

Sjúkdómsútbrot eru skyndileg aukning í fjölda tilvika af ákveðnum sjúkdómi sem kemur fram á tilteknu svæði eða í tilteknum tíma og er meiri en búist er við. Slík útbrot geta haft víðtæk áhrif á heilsu, starfsemi og efnahag samfélagsins.

Orsakir og gerðir: Orsakar útbrota eru oft veirur eða bakteríur, en einnig menguð matvöru, vatn eða aðrir ytri þættir. Útbreiðslan getur verið með einni uppsprettu (punktútbrot) eða dreifðari útbreiðslu meðal margra aðila.

Vöktun og rannsóknir: Læknar og heilsugæslu tilkynna til sóttvarnalæknis og annarra yfirvalda. Faraldsfræðingar kortleggja tilvik, rekja uppsprettu, meta útbreytingu og ákvarða viðeigandi aðgerðir. Sýni eru tekin og prófuð til staðfestingar og eftirfylgni.

Viðbrögð og forvarnir: Viðbrögð miða að takmörkun útbreiðslu og minnkun alvarlegra afleiðinga, til dæmis með einangrun tilvika, tilkynningarskyldu, upplýsingagjöf til almennings, hreinlæti og öryggi í matvæla- og vatnsframleiðslu. Forvarnir fela í sér bólusetningar þar sem við á, aukningu öryggis í matvæla- og vatnsbúskap og almenna forvörnum.

Algengar tegundir útbrota: Inflúensaútbrot, noróveira (norovirus) og matareitranir af völdum mengaðra matvæla eru dæmi um algengar tegundir útbrota.