samfélagsmiðlum

Samfélagsmiðlar eru netforrit og vefsíður sem gera notendum kleift að búa til og deila efni, hafa samskipti og mynda samfélög á netinu. Notendur hanna prófíl, skoða færslur annarra, líkja, skrifa athugasemdir, senda skilaboð og stofna hópa eða viðburði. Helstu tegundir þjónustu eru Facebook/Meta, Instagram, TikTok, X/Twitter, YouTube og LinkedIn.

Saga samfélagsmiðla nær til upphafs netsins á upphafsárum 2000. Fyrstu alhliða samfélagsmiðlarnir voru Friendster og MySpace. Facebook kom fram árið 2004 og breytti hvernig fólk tengist á netinu. Síðar komu Instagram (2010), Twitter (upphaflega 2006 en síðar breytt í X), Snapchat (2011) og TikTok (2016), sem lögðu áherslu á mynd- og myndbandsmiðlun og notendavænt viðmót.

Notendur nota samfélagsmiðla til persónulegra samskipta, fréttamiðlunar, listsköpunar og viðskipta. Fyrirtæki og stofnanir nota þau til markaðssetningar, þjónustustöðvar og auðsjár upplýsingaöflunar. Helstu virkni felst í deilingu efnis, líkum, athugasemdum, beinum skilaboðum og stofnun samfélaga kringum áhugamál eða vörumerki.

Áhrif samfélagsmiðla eru víðtæk. Þeir auðvelda tengsl, upplýsingamiðlun og þátttöku í samfélagsmálum, en geta einnig stuðlað að rangfærslum, netárásum, öryggisbrotum og áreiti sem getur haft áhrif á geðheilsu. Persónuvernd, öryggi barna og gegn misnotkun eru mikilvæg áskoranir. Falsfréttir og áhrif á þjóðfélagslegar ákvarðanir eru einnig áberandi áskoranir sem fylgja.

Reglugerð og öryggi: Í Evrópu gildir GDPR sem kveður á um vernd persónuupplýsinga; Ísland er aðili að EES og fylgir þessum reglum gegnum íslenska persónuverndarlöggjöf. Notendur eru hvattir til að nýta friðhelgis- og öryggisstillingar, vera gagnrýnir gagnvart innihaldi og vera meðvitaðir um öryggis- og persónuverndarmál þegar þeir nota samfélagsmiðla.