rannsóknarstarfi

Rannsóknarstarf, eða rannsóknir, er kerfisbundin leit að nýrri þekkingu með það að markmiði að útskýra fyrirbæri, svara spurningum og prófa kenningar. Það felur í sér að hanna rannsóknir, safna og greina gögn, meta niðurstöður og skila þeim til samfélagsins eða tiltekinna fagstétta. Rannsóknir geta átt sér stað innan háskóla, rannsóknaaðila, stofnana eða fyrirtækja.

Ferlið byggist oft á rannsóknarspurningu eða tilgátu, val á hentugum aðferðum (t.d. tilraunir, megindlegar könnunar, eigindlegar rannsóknir, vettvangsathugun, gagnagreiningu og tölfræði), gagnasöfnun, gagnagreiningu og túlkun. Lykilatriði eru endurtekni, þverfagleg samvinna og skýr lýsing á aðferðum svo rannsóknin verði endurtekjanleg.

Siðfræði og gæði eru grundvallarviðmið: öll rannsóknaferli skulu fara fram með upplýstu samþykki eða velvild þátttakenda þegar það á við, gæta friðhelgi persónuupplýsinga, tryggja réttmæti, rekjanleika gagna og gæði. Eftirlit og endurskoðun, til dæmis með vísindalegri endurskoðun (peer review) og ferli opinna gagna, stuðla að trausti og endurskoðun.

Rannsóknarstarf tengist mörgum greinum, frá náttúru- og hugvísindum til samfélagsvísinda, tækni og listarsögu. Afleiðingar og dreifing niðurstaðna fara fram í fræðasöfnum, rituðum tímaritum, ráðstefnum og á vefjum. Gæði og trúverðugleiki geta haft áhrif á stefnumótun, kennslu, nýsköpun og samfélagsleg áhrif.