psikoanalizën

Psikoanalizën është një teori psikologjike dhe një metodë terapie që synon të kuptojë mënyrën se si të pavetëdijshmen, dëshirat dhe konfliktet ndërveprojnë në sjellje dhe çrregullime mendore. Ajo u zhvillua kryesisht nga Sigmund Freud në fund të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të, me ndikime të ardhura nga studiues të tjerë si Carl Jung dhe Jacques Lacan. Thelbi i psikoanalizës është se impulsat dhe dëshirat e pavetëdijshme formojnë sjelljet, ndërsa mekanizmat mbrojtës luftojnë konfliktet ndërmjet kënafve të dëshirës dhe presionit social.

Metodat kryesore të psikoanalizës janë analizimi i asocimit të lirë, interpretimi i ëndrrave dhe analizimi i simbolikave. Një vlerësim kyç është transferenca, ku klienti projecton ndjenja dhe përvoja të vjetra mbi terapeutin. Në kuadër të psikoanalizës, mekanizmat mbrojtës si refuzimi, racionalizimi dhe projekcionia interpretohen për të kuptuar mënyrat se si individët menaxhojnë shqetësimet dhe konfliktet e pavetëdijshme.

Ndikimi i psikoanalizës është i gjerë, duke përfshirë terapinë klinike, teoritë e zhvillimit, dhe interpretimin kulturor dhe letrar. Kritikat kryesore për psikoanalizën përfshijnë mungesën e provave empirike të forta, shpeshin e përgjithësimit dhe një fokus të theksuar te seksualiteti. Sot ekzistojnë qasje të ndryshme psiko-dinamike, si psikoanaliza e ego-s, marrëdhëniet objektive dhe psikoanaliza e tërthortë, të cilat vazhdojnë të diskutojnë rolin e të pavetëdijshshmes dhe marrëdhënieve në sjellje dhe trajtim.