partiküllere

Partiküller, doğada bulunan en küçük maddi yapı taşları olarak tanımlanan kavramdır. Fizikte bu terim, tek başına ya da birleşik olarak daha büyük yapılar oluşturan parçacıkları ifade eder. Partiküller iki ana kategoride incelenir: temel parçacıklar ve birleşik parçacıklar.

Temel parçacıklar kendi içlerinde daha küçük parçalara bölünemeyen öğelerdir ve evrenin dört temel kuvvetinin etkileşimine girerler. Bu sınıf kuarklar ve leptonlar ile bu kuvvetlerin taşıyıcıları olan bozonlar (fotonlar, gluonlar, W ve Z bozonları) ile Higgs bozonu bulunmaktadır. Kuarklar altı türe sahiptir; leptonlar ise elektron, müon, tau ve nötrinolar olarak adlandırılan üç kuşağa ayrılır.

Birleşik parçacıklar ise iki veya daha fazla temel parçacığın kuvvetli veya elektriksel bağlarla bir araya gelmesiyle oluşan yapıları kapsar. Örneğin atomlar, çekirdekler ve moleküller bu sınıfa girer.

Günlük dilde partiküller, ayrıca havadaki küçük parçacıkları ifade etmek için de kullanılır; bu bağlamda partiküller sağlık ve çevre açısından incelenir (PM2.5, PM10 gibi boyut sınırlamalarıyla tanımlanan parçacıklar).

Partiküller, deneysel olarak yüksek enerjili hızlandırıcılarda yapılan çarpışmalar ve bunlara bağlı dedektörlerle incelenir. Bu çalışmalar, Standart Model olarak adlandırılan kuramsal çerçeve içinde evrenin madde yapısı ve kuvvetlerin anlaşılmasına katkı sağlar.