orðtengingar

Orðtengingar eru orð sem tengja orð, orðasambönd eða setningar. Þær gera texta samhangandi og búa til tengsl milli hluta ræðunnar, til dæmis til að sýna samfelldan merkingarþráð, val, orsök, tíma eða skilyrði. Í íslenskri málfræði eru helstu flokkar orðtenginga samtengingar og viðtengingar. Nokkrar correlative tengingar eru einnig álitnar hluti af flokkuninni, til dæmis bæði ... og og hvort sem ... eða.

Samtengingar (coordinating) tengja jafngilda hluta setningarinnar. Algengustu dæmin eru og, eða, en, heldur og nema. Dæmi: Húsið er gamalt en gott. Ég vil fara í bíó eða fá kaffi. Hann er góður, en erfiðara að treysta honum. Samtengingar koma oft fyrir með kafla- eða setningasamsetningu þar sem báðar hluta hafa sína eiginboðdeild.

Viðtengingar (subordinating) tengja undirsetningarsetningar við aðalsetningu og gefa merkingu sem eftir því hljómar. Algengir viðtengingar eru að, því að, ef, þegar, áður en, eftir að, þar sem og þótt. Dæmi: Ég segi að það sé rétt. Ef það rignir, fer ég heim. Við förum þegar allir mæta. Hún býr þar sem hún vinnur. Þótt það væri kalt, klæddist hún ekki of mörgum fatnaði.

Correlative tengingar koma í pörum eða samsetningum eins og bæði ... og, hvorn sem ... eða, eða hvort sem ... eða. Það hjálpar til við að leggja áherslur og sýna samverkan tveggja atriða í einu.

Með notkun orðtenginga getur texti flætt betur, merkingu aukist, og skýring eða rökræna pörun verður betri. Gildi þeirra liggur í að skýrja tengsl milli þátta og efla samhang.