mitóndrískar

Mitóndrískar eru tvíhimnuð frumulíffæri í flestum heilkjörnungum og eru helstu orkudeildir frumunnar. Helsta hlutverk þeirra er framleiðsla á ATP, orkueiningu frumunnar, með oxunarkenndri öndun. Í þeim fer fram niðurbrot næringa sem myndar orku sem fruman notast við til starfsemi, vöxtar og viðhald.

Skipulag þeirra er tvíþætt: ytri himnan er slétt, en innri himnan er þétt fellinguð og myndar cristae sem auka yfirborð. Milli himnanna er millihimna bil. Í matrixinu eru ensím sem taka þátt í TCA-hringnum (Krebs) og annarri brennslu. Innri himnan hleypir í gegnum sig efnum og elektrónunum sem eru notuð til framleiðslu ATP í elektróntransportkeðjunni.

Framleiðsla ATP fer fram með NADH og FADH2 sem myndast í TCA-hringnum. Þau afhenda elektrónur í elektrontransportkeðjuna (ETC) sem liggur í innri himnu. Rafsviður og prótónið sem raðar sér yfir innri himnuna skapa prótónagildru sem notuð er af ATP-syntasa til að mynda ATP. Í sumum tegundum geta hitalosunarræður með sérstökum próteinum (t.d. UCP) aukið hitamyndun.

Genetísk einkenni: Mitóndrískar hafa sín eigin hringlaga DNA og eigin ríbósóm sem líkjast bakteríum. Þau eru kjarnafrumur því nauðsynlegt eru mörg prótein sem myndast í kjarna og flytjast til þeirra.

Vandamál og uppruni: Truflanir í starfsemi mitóndríka geta valdið mítóndríusjúkdómum og hafa margar orsakir. Samkvæmt endosymbiósa-kenningunni eru mitóndrískar komnar af upprunalegri bakteríu sem varð hluti af forverafrumu.

Mitóndrískar eru mikilvægar fyrir eðlilega starfsemi frumna og hafa mótsagnakennda hlutverk í heildarvinnu líkamans.