gagnakóðun

Gagnakóðun er hugtak sem lýsir umbreytingu upplýsinga í táknmál sem hægt er að senda, vista eða vinna með í tölvum og netkerfum. Markmiðið er að tryggja réttan flutning, auka áreiðanleika gagna og hámarka geymsluþol í kerfum með takmörkuðum eiginleikum eða takmörkuðu bandbreidd.

Gagnakóðun nær til tveggja flokka: línukóðunar og gagna-kóðunar. Línukóðun (line coding) lýsir því hvernig bits eru táknuð sem raf- eða ljósmerki á netum og öðrum fjarskiptakerfum, og hún tekur tillit til samruna, taktfast og endurtekninga til að auðvelda samruna og samstillingu. Gagna-kóðun (data encoding) veitir aðferð til að tákna gögn í stöðlilegu táknkerfi fyrir geymslu og flutning, til dæmis ASCII/UTF-8 fyrir texta, Base64 fyrir texta í netumhverfi og hex-kóðun.

Algengar aðferðir í gagnakóðun eru margvíslegar. Villuathugun og villubreytur eins og parity-biti, checksums og CRC greina röng gögn. Villubætur og úrbætur eru tækni eins og Hamming-kóðun og Reed-Solomon sem bætir röngum bita með endurtekningu eða eðlisfræðilegri endurheimt. Línukóðun eins og NRZ, NRZI og Manchester-stíll eru notuð til að halda samræmi milli sendanda og móttakanda.

Notkun gagnakóðunar nær yfir netsamskipti, geymslu gagna og símakerfi. Hún skiptir miklu máli í öryggi gagna, áreiðanleika flutnings og hagkvæmri nýtingu bandbreiddar.