gæðaprófun

Gæðaprófun er kerfisbundin aðferð til að meta hvort vara, þjónusta eða ferli uppfylli tiltekin gæðakröfur og staðla. Hún er hluti af gæðastjórnun og miðar að því að finna galla áður en vara eða þjónusta er gefin út og að sannreyna að framleiðslu- eða þróunarferli uppfylli kröfur.

Gæðaprófun fer fram á mörgum stigum lífsferlisins, t.d. við þróun, í framleiðslu og fyrir lokan notkun eða afhendingu. Aðilar sem koma að framkvæmd prófs geta verið gæðateymi, verkfræðingar, prófunaraðilar eða ytri aðilar. Aðferðirnar tengjast prófunum, skoðunum, mælingum og flokkun; framkvæmd felur í sér að setja viðmið og samþykktarskilyrði (acceptance criteria).

Helstu tegundir prófunar eru virkni- eða notkunarprófun (functional/acceptance testing), afkösta- (performance) prófun, öryggis- (safety) prófun og samræmisprófun. Í framleiðslu og öðrum rekstrarleiðum eru einnig skoðanir, skimana (sampling) og ónýtingarpróf (destructive testing) notuð. Markmiðið er að greina galla og staðfesta að tilætluð gæði séu uppfyllt.

Ferlið felur oft í sér að skilgreina kröfur, hanna próf, velja eða þróa prófunarumhverfi, framkvæma prófin, skrá niðurstöður, vinna úr gögnum og sýna lokisönnun eða afhendingu. Gæðaprófun stuðlar að ákvarðanatöku fyrir áhættu, bætir stöðugleika og eykur ánægju viðskiptavina.

Sumar reglur og stöðlun eru notuð til að viðhalda gæðastöðlum, til dæmis ISO 9001 fyrir gæðastjórnun eða ISO/IEC 25010 fyrir gæðaviðmiðun í tækni- og hugbúnaðargeirum, auk sérhæfðra staðla í ýmsum greinum. Gæðaprófun er mikilvægur hluti rekstrar sem stuðlar að öryggi, samræmi og langtímatryggingu gæðanna.

---