estetyka

Estetyka to gałąź filozofii zajmująca się teorią piękna, sztuki, smaku i percepcji estetycznej. Jej celem jest analiza doświadczenia estetycznego, wartości artystycznej oraz sposobów oceniania dzieł sztuki i przedmiotów codziennego użytku. W tradycji zachodniej estetyka wyodrębniła się jako osobna dziedzina w XVIII wieku, kiedy Aleksander Baumgarten ukuł termin estetyka jako naukę o zmysłowym poznaniu i pięknie. Od tamtej pory rozwijała się wraz z pogłębieniem rozważań o naturze piękna, wyrazie, formie i interpretacji.

W klasycznej tradycji kluczowe pojęcia obejmują piękno, smak, wzniosłość czy sublimizm, a także stosunek między subiektywnością doświadczenia a obiektywnymi cechami dzieła. W krajowych i międzynarodowych ujęciach istotne są różnice między estetyką teoretyczną (filozofią piękna, teorią sztuki), a estetyką praktyczną (krytyka, projektowanie, design). Podejście empiryczne bada, jak ludzie reagują na bodźce estetyczne, co prowadzi do tak zwanej estetyki empirycznej.

Zastosowania estetyki obejmują sztukę, architekturę, projektowanie, mody i interakcje człowiek–środowisko. Współczesna estetyka nie ogranicza się do piękna; zajmuje się również wyrażaniem, znaczeniami, kontekstem kulturowym oraz doświadczeniem estetycznym w codziennym życiu, a także problematyką sztuki nowych mediów i cyfrowej estetyki.