detyrueshmëria

Detyrueshmëria është një nocion në gjuhën shqipe që përshkruan natyrën ose statusin e diçkaje si të detyruar. Ajo përdoret për të përshkruar detyrimet që i bien individëve, institucioneve ose shoqërisë nga ligji, kontratat ose normat shoqërore. Termi vjen nga fjala detyrë, me shtesën -shmëri që formon një cilësi abstrakte.

Në kuptimin juridik, detyrueshmëria i referohet detyrimeve ligjore dhe kontraktuale që kanë vlerë ligjore dhe që ndjeken me masa ndëshkuese nëse nuk respektohen; këto përfshijnë detyra kontraktuale, pagesën e taksave dhe respektimin e rregullave të sigurisë. Në nivelin social dhe etik, detyrueshmëria shfaqet si pritje morale për anëtarët e një komuniteti: të respektojnë përgjegjësitë familjare, të kontribuojnë në mirëqenien e komunitetit dhe të kryejnë detyra publike kur është e nevojshme.

Detyrueshmëria nuk është e njëjtë me dhunën ose me presionin fizik; ajo mund të ekzistojë si presion social ose si obligim formal që mund të përmbushet me vullnet ose me detyrim ligjor. Në praktikë, koncepti ndihmon të kuptohen të drejtat dhe detyrimet, mënyrat e zbatimit të tyre dhe ndikimi i tyre në sjellje dhe në autonomi.