antibiotiklar

Antibiotiklar bakterial infeksiyaların müalicəsi üçün istifadə olunan dərmanlar qrupudur. Onlar mikroorqanizmlərin böyüməsini dayandırır və ya onları öldürür; viruslar və göbələklərə qarşı deyil. Antibiotiklər yalnız həkimlər tərəfindən xəstənin vəziyyətinə uyğun seçilir və adətən düzgün doza və müddətə riayət edilməklə tətbiq olunur.

Tarixən 1928-ci ildə Alexander Flemingin penicillin kəşfi antibiotik dövrünün başlanğıcını qoydu. O vaxtdan bəri müxtəlif sinif antibiotiklər təkmilləşdirilib və bir sıra əsas mexanizmlər üzərində fəaliyyət göstərirlər: hüceyrə divarının sintezinin bloklanması (beta-laktamlar kimi penisillinlər, sefalosporinlər, karbapenemlər), zülal sintezini təsirləndirənlər (makrolidlər, tetracyclines, aminoglikozidlər), DNT replikasiyasını təsir edənlər (kinolonlar) və folat sintezini bloklayanlar (sulfonamidlər).

Spektrə görə antibiotiklər geniş spektrli və dar spektrli olur. Geniş spektrli dərmanlar çox növ bakteriyaya təsir edə bilər, dar spektrli isə müəyyən növ mikroorqanizmlərə yönəlib. Bakteriyalara qarşı ən effektiv seçim adətən mikroorqanizmə dair testlərdən (antibiotik həssaslığı testi) sonra edilir.

İstifadə prinsipləri: yalnız həkim tərəfindən təyin edilmiş doza və müddətdə istifadə olunur; özbaşına istifadədən və müddətin uzadılmasından çəkinilir. Yan təsirlərinə həzm sistemi narahatlığı, allergik reaksiyalar və bəzən Clostridioides difficile infeksiyası kimi komplikasiyalar daxildir.

Resistentlik antibiotiklərin düzgün istifadə edilməməsi nəticəsində sürətlənir; bu isə müalicələrin çətinləşməsi və xəstəliklərin yayılması ilə əlaqəlidir. Buna görə antibiotiklərdən düzgün və ehtiyatlı istifadə, düzgün diaqnoz və profilaktika vacibdir.