Stoðkerfisverkja

Stoðkerfisverkja er samheiti yfir sársauka sem rekja má til stoðkerfis líkamans, sem nær yfir vöðva, sinar, bein og liði, liðbönd, taugakerfi og tengdar vefi. Sársaukinn getur verið skyndilegur vegna meiðsla eða langvarandi vegna endurtekinna álags, elli, bólgu eða annarra sjúkdóma. Flokkun stoðkerfisverkja byggist oft á orsök, eðli og sviði sársaukans og getur stengt sig fram í bakverki, hálsverk, útlimum eða liðverkjum.

Algengar orsakir eru æfa- og álagsverkur eftir vöðva- eða sinameiðsli, slit á liðböndum, degeneratívar breytingar vegna aldurs, bólgulegar gigtarsjúkdómar, bakverkur af völdum stöðuhættu eða óeðlilegrar líkamsstöðu, en einnig taugaverkir t.d. vegna taugagöngu milli hryggliða. Greining felur oft í sér sjúkdómsgreiningu, líkamsskoðun og myndgreiningu eins og röntgenmyndir eða myndgreiningu vefja til að útiloka alvarlegri skaða.

Meðferð byggist á orsök og einkennum. Algeng first aid fyrir acute verkjum getur verið hvíld, kæling, viðbótarstuðningur og hömlun verkja með lyfjum sem þykir örugg fyrir þig (t.d. acetaminófen eða NSAID) eftir ráði læknis. Sjúkraþjálfun og reglubundin hreyfing, rétt líkamsstaða, offl meiðsla og líkamsþyngd eru mikilvæg. Aðrir valkostir eru toppverkjalyf, stærðir og innspýtingar í liði eða sinar við hávær bólgu, og ópíóíðum notkun undir eftirliti. Í langvarandi eða alvarlegum tilvikum getur aðgerð verið í valkosti.

Forvarnir leggja áherslu á reglubundna hreyfingu, réttan líkamsstöðu, gæði svefns og réttan uppbyggingar- og vinnuaðstöðu, með markmiði að minnka álag á stoðkerfið. Sársauki sem stendur um við eða fylgir fylgikvillum ásamt tungum og verkjum að mánuðum eða meira krefst læknisráðgjafar. Leita þarf læknis ef verkurinn er mikil vökul, fylgir hvatningar einkenni eða stafar af meiðslu eða hreyfingarástandi sem versnar.