Qiell

Qiell është një fjalë në gjuhën shqipe që i referohet hapësirës së sipërme të Tokës. Në kuptimin më të drejtpërdrejtë, qielli përshkruan atmosferën dhe hapësirën mbi tokë; gjatë ditës shihet dielli dhe lëvore e ndriçuar nga reat, ndërsa natën shihen yjet dhe hëna. Në një kuptim më të gjerë, qiell mund të përdoret edhe për të përshkruar konceptin e një parajsë ose bote të frymëzuar nga besimet fetare.

Forma grammatikore dhe përdorimi në gjuhën shqipe janë të thjeshta. Qiell është emër dhe ka formën definite qielli (me artikullin e bashkangjitur si qielli). Shprehjet si qiell i hapur, qiell blu, qiell i mbuluar përdoren në mënyrë të përditshme për të përshkruar kushtet atmosferike ose perceptimet vizuale. Si fjalë tërheqëse, qiellor është mbiemër që nënkupton lidhjen me qiellin, si në mënyrën “fenomena qiellore” ose “kohë qiellore”.

Rëndësia kulturore dhe fetare e qiellit është e pranishme në shumë tradita. Në kontekstet fetare, qielli shpesh nënkupton një parajsë ose një botë të frymëzuar nga fuqitë hyjnore. Në literaturë dhe poezinë shqipe, qielli shërben si metaforë për largësinë, lirinë ose të panjohurën, dhe përdoret gjerësisht për të përshkruar natyrën dhe botën e përjetshme.

Në përdorimin e përditshëm, qiell lidhet shpesh me studimin e natyrës dhe fenomeneve të atmosferës. Në shkenca si meteorologjia dhe astronomia, termi përdoret për të përshkruar hapësirën qiellore dhe absorbimin e të dhënave nga qielli, nga shikimet e ditës deri në observationet e natës.