Kostnaðarmæling

Kostnaðarmæling er kerfisbundin aðferð til að ákvarða og skrásetja kostnað sem fylgir verkefni, vöru eða rekstri, með það að markmiði að styðja við ákvörðunartöku, fjárhagsáætlanagerð og frammistöðumat. Hún nær yfir upphaflegt mat, dreifingu kostnaðar, eftirfylgni og skýrsluhald.

Hugmyndin felst í að meta og fylgjast með raunkostnaði og að meta kostnað fyrir tiltekna tíma eða verkefni. Aðferðin getur einnig tekið til líftíma-kostnaðar (life-cycle costing), sem metur allan kostnað eignar eða þjónustu yfir líftíma hennar til lengri tíma.

Helstu aðferðir í kostnaðarmælingu eru top-down (samræmdu mat) og bottom-up (ná það sem kostar að fullu), samanburðar- eða sambandsmat, sem byggist á forspá og gögnum. Eftirfylgni með kostnaði innifelur oft kostnaðarkostnað, virkni- eða aðferðabundið mat (activity-based costing), og staðlaðan kostnað. Kostnaðarstjórnun nýtir einnig áhættumat og sérstakar aðferðir til að takast á við óvissu.

Ferlið byrjar með söfnun forsenda (umfang, einingarverð/magn, verðbólga, gengisbreytingar) og viðeigandi gögnum, síðan kemur matið fram, fráviksgreining og skýrslur. Þær upplýsingar eru notaðar til að bregðast við óvissu, uppfæra fjárhagsáætlanir og hámarka nýtingu fjárfestinga.

Kostnaðarmæling stuðlar að betri ákvarðanatöku í mörgum geirum, meðal annars í verðlagningu, útboðum, rekstri og fjárfestingum, og er grunnur fyrir gagnsæja kostnaðargreiningu og stjórnun. Hún byggist á traustum skjalfestum gögnum og skipulagðri skýrslugerð.