Höfundarréttarleyfi

Höfundarréttarleyfi er samningur sem eigandi höfundarréttar veitir öðrum aðila heimild til notkunar verndaðs verks samkvæmt tilteknum skilyrðum. Leyfið felur í sér að eignarrétturinn yfir verkinu stendur áfram hjá höfundi eða rétthafa, en notkunin er leyfð samkvæmt samningnum. Það er oft áréttað að leyfið sjálft feli ekki í sér sölu eða afsögn af eignarrétti.

Leyfi geta verið einkarétt (exclusive) eða óeinka (non-exclusive). Í einkarétti fær einn notandi heimild til tiltekinnar notkunar á sama tíma, en í óeinku leyfi geta fleiri notendur hlotið slíkt leyfi fyrir sömu notkun. Leyfið nær yfir mismunandi notkunarmöguleika, svo sem afritun, dreifingu, opinbera sýningu eða framsetningu, þýðingu eða aðlögun verksins og aðra tengda notkun sem samið er um.

Takmarkanir leyfisins eru oft af markmiði sem landssvæði, miðill (prent-, rafræn eða sýningarferli), tími og tilgangur. Leyfið getur einnig falið í sér gjald fyrir notkun, skilyrði um samþykki fyrir að börð eða undirleyfi eða breytingar á notkun. Mikilvægt er að skýra hverja takmörkun og hvaða réttindi leyfið veitir.

Höfundarréttarleyfi eru rekin innan íslenskrar höfundarréttarlöggjafar og alþjóðlegra samninga sem Ísland er aðili að, til dæmis Berne-samningsins og WIPO-sáttmálanna. Notandinn verður að fara eftir skilyrðum leyfis og hugsanlegum endurgjöldum eða skilyrðum varðandi notkun og endurgerð. Þegar leyfi eru hönnuð sem opnar eða stafræn lausn, getum við líka átt við þekkt dæmi eins og Creative Commons-leyfi.