Framleiðsluökum

Framleiðsluökum eru kostnaður sem fyrirtæki greiða til að framleiða vörur eða þjónustu. Hugtakið nær yfir bein útgjöld eins og fyrir hráefni og laun, auk rekstrarkostnaðar og óbeins kostnaðar sem tengist t.d. afskriftum, leigukostnaði og eignar eigin tíma. Framleiðslukostnaður sýnir heildarfjármagn sem þarf til framleiðslu og veitir grunn að verðlagningu og framleiðslustefnu. Hann er háður magni, tækni og samsetningu framleiðslunnar.

Framleiðsluökum er oft skipt í fastan og breytilegan kostnað. Fastur kostnaður er óbreyttur yfir tiltekið framleiðslumagn, t.d. leiga aðstöðu og tryggingar. Breytilegur kostnaður breytist með framleiðslumagninu og nær til hráefnis, orku og launa sem eru mæld eftir umfangi. Einnig er greint milli beina útgjalda (explicit costs) og óbeinra útgjalda (implicit costs) sem fela í sér kostnað vegna eigins tíma eða eignar eiginfjár.

Marginalkostnaður (marginal cost) og meðalkostnaður (average cost) eru lykilhugtök. Marginalkostnaður sýnir kostnað við að framleiða eina frekari einingu; meðalkostnaður er heildarkostnaður deilt með fjölda framleiddra eininga. Hagkvæmni stærðar (economies of scale) getur dregið úr kostnaði per einingu með aukinni framleiðslu. Samanlagður kostnaður og sveigjanleikar í aðlögun hafa áhrif á ákvarðanir um framleiðslu.

Framleiðsluökum hafa áhrif á verðlagningu, keppni og fjárfestingar. Þeir móta ákvarðanir fyrirtækja um framleiðslu, uppbyggingu innviða og efnahagslegt umhverfi, t.d. vegna skatta, orkukostnaðar og hráefniskostnaðar.