Framleiðsluháttir

Framleiðsluhættir voruð sem notaðar eru til að framleiða vörur og þjónustu og fela í sér samsetningu tækni, vinnuaðferða, skipulag framleiðslu og notkun efna og orkunnar. Þeir ná yfir allt frá hefðbundinni handverki og kvennslóðum til stórfelldra verksmiðjuframleiðslu og eru notaðir í mörgum geirum eins og framleiðslu, landbúnaði og þjónustu. Framleiðsluhættir skoða hvernig hlutir eru gerðir, hversu stór hluti af vinnu fer fram með vélum eða með mannlegu afl, og hversu stór hluti er stöðugur eða breytilegur.

Algengar gerðir framleiðsluhátta eru handverk eða heimaframleiðsla þar sem færni og gæði byggjast að mestu á kunnáttu einstaklingsins, verksmiðjuframleiðsla með skiptum og samsetningu, pula- eða hlutaframleiðsla (batch processing) þar sem vörur eru framleiddar í partum, línu- eða straumframleiðsla sem byggist á stöðluðum ferlum og hagkvæmni magnframleiðslu, og síðar allt sem kallað er sjálfvirkni og tölvuvæðing ( Industry 4.0 ), með rafrænni stýringu, vélmenni og gagnaeign. Við slíkum kerfi horfir fólk einnig til sveigjanleika, endurnýtingar, og aðlögunar.

Sögulega hafa framleiðsluhættir þróast frá handverki og heimili til verksmiðja í iðnbyltingunni, aukin samkeppni og alþjóðavæðing leiddi til meiri sérhæfingar og stærðarstyrkingar, og nú eru gömul kerfi að umbreytast með sjálfvirkni og grænum lausnum. Nútímasamfélag beinist að umhverfisvænni framleiðslu, hringrásarhagkerfi og líftímagrundvelli, til að bæta nýtingu auðlinda, draga úr úrgangi og draga úr umhverfisáhrifum. Val framleiðsluhátta hefur áhrif á hagkvæmni, verð, gæði vöru, starfsemi og samfélagslegt umhverfi. Hann er mótaður af tækni, eftirspurn, fjármagn, reglugerðum og jarðhæð.