tölvugagnasöfn

Tölvugagnasöfn eru skipuleidd safn gagna sem eru vistuð rafrænt og meðhöndluð af tölvukerfum til að gera leit, geymslu og úrvinnslu gagna mögulega. Slík gagnasöfn eru kjarninn í upplýsingastjórnun og eru notuð í mörgum geirum, frá fyrirtækja rekstri til vísinda og opinberrar stjórnsýslu.

Gagnasöfn eru stjórnuð af gagnagrunnsumsjónarkerfi (DBMS), sem annast geymslu, aðgengi og frammistöðu. Gagnasöfn eru byggð á mismunandi gagnamódeli; algengasta gerðin er gagnagrunnur (relational database) sem notar töflur og SQL. aðrar gerðir eru NoSQL-gagnasöfn (document stores, lykil-valor, dálka- og grafa gagnasöfn), sem og gagnageymslur og gagnalökur fyrir greiningu og stórgögn.

Gagnasöfn skarast oft með dreifingu og stuðla að sveigjanleika og skala. ACID-eiginleikar (Atomicity, Consistency, Isolation, Durability) eru mikilvægar tryggingar í mörgum gagnagrunnskerfum, en sum NoSQL-kerfi nota BASE-eiginleika til aukins sveigjanleika og skala.

Öryggi og persónuvernd eru grundvallaratriði: aðgengi og réttindi eru stillt með notendaaðgöngum, dulkóðun, afritun og endurreisn. Gögn í sölum eða kerfum falla undir persónuverndarlög og reglur eins og GDPR.

Notkun tölvugagnasafna nær frá rekstri fyrirtækja og gagnavindrandi þjónustu til vísindarannsókna og opinberrar gagnasöfnun, þar sem þau gera kleift að geyma, leita og greina miklar gagnasöfn.