sveitarfélagakerfi

Sveitarfélagakerfi lýsir kerfi þar sem sveitarfélögin hafa sjálfstæða stjórn og annast lokala opinbera þjónustu. Í íslenskri samhengis vísar það til rammans fyrir lýðræði og stjórnun sem starfar alongside miðstjórn. Kerfið einkennist af kjörnum sveitarstjórnum, framkvæmdastjórnum og ábyrgð á fjölbreyttu umfangi mála sem snerta samfélagið í byggðinni.

Stjórnsýslan byggist á kjörinni sveitarstjórn (oft kölluð sveitarstjórn eða bæjarstjórn), sem er kjörin til fjögurra ára. Hún setur stefnu og samþykkir fjárhagsáætlanir; daglegan rekstur fer fram með ráðningu framkvæmdastjórnar eða annarra stjórnenda. Sveitarfélögin annast verkefni eins og uppeldi yngri barna, grunnskólamál, félagslega þjónustu, skipulag og byggð, húsnæðismál, úrgangsmeðferð, samgöngur innan byggðar, menningu, bókasöfn og aðra samfélagslega þjónustu.

Fjármögnun kemur úr samspili eigin tekna (t.d. útsvar og gjöld fyrir þjónustu) og fjárframlögum frá ríkinu, auk annarra ríkisstuðnings til uppbyggingar. Samspil tekna og útgjalda mótar forgangsröðun og þjónustustig.

Í þróun: Margar sveitarfélög vinna saman um að auka þjónustu og lækka kostnað með samvinnu eða sameiningu, sérstaklega í dreifðari byggðum. Sveitarfélagakerfið miðar að því að vera nær fólki, bregðast skjótt við þörfum þess og vera samhæft við landslög og reglur. Áhersla er lögð á skilvirkni, gegnsæi og stafræna þjónustu til að styðja þróun svæða og samfélaga.