sjálfsfrjóvgast

Sjálfsfrjóvgun, einnig þekkt sem sjálffrævun, er æxlunarháttur þar sem lífverur, einkum plöntur og sum dýr, geta frjóvgað sig sjálfar. Þetta þýðir að kynfrumur frá sama einstaklingi eru notaðar til að mynda afkvæmi. Í plöntum getur þetta gerst þegar frjókorn frá frjólátínu á blómi berast til frævu sama blóms eða annars blóms á sömu plöntu. Sumar blómplöntur eru stöðugt sjálfsfrjóvgaðar, á meðan aðrar hafa aðferðir til að koma í veg fyrir það og stuðla að útfrjóvgun.

Tilvist sjálfsfrjóvgunar getur haft ýmsar afleiðingar. Í fyrsta lagi getur það tryggt æxlun í aðstæðum þar sem útfrjóvgun er erfið, til dæmis þegar fáir einstaklingar eru til staðar eða þegar líklegt er að frævunartæki vanti. Í öðru lagi getur sjálfsfrjóvgun leitt til meiri einsleitni í erfðaefni afkvæma samanborið við útfrjóvgun, þar sem genasamsetning foreldrisins er að mestu endurtekin. Þetta getur verið bæði kostur og galli. Ákveðnar plöntur, eins og baunir og hveiti, eru oft sjálfsfrjóvgaðar og þetta er nýtt í landbúnaði til að halda sér einkennisplöntum stöðugum. Í sumum dýrum, eins og sniglum og sumum fiskum, er einnig hægt að finna sjálfsfrjóvgun.