notkunargildi

Notkunargildi, einnig kallað gildi í notkun, er hugtak í hagfræði og heimspeki sem lýsir gildinu sem hlutur eða framleiðsluvara hefur vegna notkunar hans til að uppfylla þarfir eða langanir. Gildið byggist á eiginleikum hlutarins og í hvaða samhengi hann nýtist hverjum notanda; það getur breyst eftir tilgangi og notkunarmynstri. Notkunargildi er aðgreint frá skipta gildi (exchange value), sem er verðmæti hlutar í markaði og mótast af framboði, eftirspurn og félagslegum aðstæðum. Í marxisískri nálgun eða annarri hagfræði er notkunargildi grundvallarþáttur, þar sem samfélagið metur hlutinn eftir hversu vel hann uppfyllir þarfir, á meðan skipta gildi byggist á félagslegu verðmæti sem verðlagning markaðar ræðst af.

Dæmi: Hnífur sem er verkfæri til matreiðslu hefur hátt notkunargildi fyrir notandann sem eldar, en gæti samt haft lágt skipta gildi ef markaðurinn er lítill eða eftirspurn lág. Listaverk getur haft hátt skipta gildi sem fjárfesting eða sýningarefni, en oft lágt eða óbeinlegt notkunargildi fyrir daglega notkun. Notkunargildi tengist því oft beint beinan nytingu og þjónustu sem hluturinn veitir.

Notkunargildi er viðfangsefni í umræðum um nýtingu auðlinda og sjálfbæra þróun; í hringrásarhagkerfi er markmið að auka notkun hluta í stað þess að framleiða úrgang. Gagnrýni felur í sér að notkunargildi geti verið mjög einstaklingsbundið og ómæld, og að markaðsverð spegli frekar samspil framboðs og eftirspurnar en raunverulega notkun hlutarins.