markaðsbrest

Markaðsbrestur er fyrirbæri þar sem frjálsi markaðurinn skilar ekki fullkominni nýtingu auðlinda eða framleiðslu sem hámarkar samfélagslega velferð. Helstu skýringar eru utanaðkomandi áhrif, opinber gæði, upplýsingaójöfnuður og marktækt ójafnvægi eða hindranir í samkeppni sem leiða til einokunar eða óskilvirkni. Einnig geta ófullkomnar eignarétti eða stöðug markaðsráð eiga þar hlut.

Helstu tegundir markaðsbrests eru: neikvæð eða jákvæð utanaðkomandi áhrif sem aðilar markaðar bera ekki kostnað eða njóta ekki sanngjarns ávinnings; opinber gæði sem allir geta notið án þess að greiða fyrir; upplýsingaójöfnuður sem veldur órökréttum viðskiptum; og ófullkomin samkeppni eða eignarréttind sem hindra raunverulega verðlagningu og valkosti.

Afleiðingar markaðsbrests eru misnotkun á samfélagslegu fjármagni, dauðhagnaður velferðar og fækkun tækifæra til hagvaxtar. Dæmi eru mengun, annars konar neytendavandamál og óörugg veiting fjármálaþjónustu. Þetta leiðir til minna hagsældar og ójöfns dreifingar gæða.

Úrræði gegn markaðsbresti felast í reglugerðum og skattlagningu sem innleiða kostnað eða ávinning sem markaðurinn innleiða best; opinberri framleiðslu eða útdeilingu gæða; bættri upplýsingaöryggi og neytendavernd; og aðgerðum sem hækka samkeppni, svo sem eftirlit með einokunum og annarri hindrun gegn ósanngjörnum viðskiptum. Val á lausn ræður af eðli og umfangi höfuðvandans.