lýðræðisríki

Lýðræðisríki eru stjórnmálakerfi þar sem almenningur á þátttöku í ákvarðanatöku og völdin eru látin ganga eftir lagabindingum. Grundvallarviðmið þeirra eru val fólksins, frelsi einstaklingsins og virðing fyrir réttindum minnihluta. Lög, stofnanir og ferlar eru hönnuð til að tryggja ábyrgð stjórnvalda og reglubundið eftirlit.

Helstu einkenni eru frjáls og sanngjörn kosningar, alhliða kjörréttindi, frelsi til tjáningar og félagahreyfingar, og sjálfstætt dómstólar. Fjölmiðlar vinna oft á grundvelli gagnsæis og opinnar umræðu. Stofnanir skiptast í löggjafarvald, framkvæmdarvald og dómstólakerfi og starfa samkvæmt lagabundnum ferlum sem tryggja ábyrgð stjórnvalda og þátttöku borgaranna.

Form lýðræðis er oft fulltrúalýðræði, þar sem almenningur kýs fulltrúa til að taka ákvarðanir fyrir samfélagið. Beint lýðræði kemur til sögunnar í tilvikum sem krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu um sérstakar spurningar. Kosningakerfi geta verið hlutfallskerfi eða meirihlutakerfi, og fjölbreyttir stjórnmálaflokkar stuðla að samráði og þátttöku.

Áskoranir lýðræðisins eru meðal annars hætta á valdabeitingu ef kerfið missir stöðugleika, pólitísk klofning, rangar eða misvísandi upplýsingar og ójöfnuður sem draga úr raunverulegri þátttöku. Til að vernda lýðræðið eru mikilvægar aðgerðir eins og gagnsæi, óhátt réttarkerfi, og virk þátttaka borgaranna í ákvarðanatöku og eftirliti.