kritikë

Kritikë është term në gjuhën shqipe që përshkruan analizën dhe vlerësimin sistematik të një objekti të caktuar, si një vepër arti, një tekst letrar, një ide filozofike, apo një praktikë shoqërore dhe politike. Ajo synon të kuptojë dhe të japë vlerësime të arsyetuara, si dhe të ofrojë udhëzime për përmirësime.

Origjina etymologjike e fjalës "kritikë" vjen nga greqishtja kritikos dhe nga latinishtja criticus, me kalime në frëngjisht "critique" dhe pastaj në shqip. Si term, ajo mbulon si aktin e gjykimit ashtu edhe fushat e analizës së ideve dhe kryeveprave.

Kritikë ndan në fusha të ndryshme: kritikë arti dhe letrare, kritikë filmike, kritikë filozofike dhe kritikë sociale ose politike. Mund të trajtojë vepra specifike ose ide të përgjithshme, duke përdorur argumente për të mbështetur një konkluzion ose një shërbim të opinionit publik.

Në përdorimin modern, dallohen kritika konstruktive—e orientuar nga përmirësimi—dhe kritika destruktive—me qëllimin e dëmtimit pa sugjerime të mundshme. Etika e kritikës vë theksin në saktësi, drejtësi dhe respekt për palët e përfshira.

Kritikë ka një traditë të gjerë në kulturën shqiptare, duke u shfaqur në media, botime akademike dhe diskurse publike si mënyra për të diskutuar, kuptuar dhe përmirësuar krijimet dhe praktikat shoqërore.