hidrofilët

Hidrofilët janë substanca që kanë afinitet të fortë për ujin. Në kimji dhe biokimi, një molekulë hidrofilë tërhiqet ose lidhet lehtë me ujin dhe shpesh zhyten në tretësin ujore. Ky afinitet rrjedh nga prania e grupeve polare ose ngarkimeve elektrostatike që ndërveprojnë me ujin përmes lidhjeve hidrogene dhe forcave të tjera të ndërveprimit molekulor.

Karakteristikat kryesore të hidrofilëve përfshijnë tretshmërinë e lartë në ujë, polaritetin e lartë dhe prani të grupeve funksionale si -OH, -COOH dhe -NH2. Ndërveprimet me ujin mund të ndryshojnë me kushtet mjedisore, sidomos me pH-në, duke ndryshuar ngarkimin elektrik të molekulës dhe, rrjedhimisht, shkallën e tretshmërisë.

Shembuj të zakonshëm përfshijnë kripërat si NaCl, sheqerin (glukozën), aminoacidet (p.sh. lisina dhe aspartati), etanolin dhe polimerë hidrofilë si polietilenglakoli (PEG). Molekulat me pjesë të ngarkuara ose të polarizuara tërheqin ujin më fuqishëm se ato që janë më jo-polare.

Aplikime dhe rëndësi: në kimji analitike, hidrofilët luajnë rol në teknika të kromatografisë me ndërveprime hidrofile (HILIC) dhe në shkëmbimin e jonëve. Në biokimi dhe farmakologji, afiniteti për ujë ndikon në tretshmërinë dhe biodisponueshmërinë e ilaçeve, si dhe në transportin dhe ndërveprimet me membranat. Në mjedis, hidrofilët shpërndahen më lehtë në ujërat sipas rrjedhës së ujit dhe mund të ndikojnë në ndotjen dhe devolimin e substancave. Për dallim, hidrofobët janë ato që shmangin kontaktin me ujin dhe kanë tretshmëri të ulët në ujë.