endomembranakerfi

Endomembranakerfið er net innan eukaryótfrumu sem samanstendur af kjarnahimnu, frymisneti (ER), Golgi-fabrik, leysósómum, endósómum, vessílum og frumuhimnu. Kerfið vinnur saman að myndun, breytingu, flokkun og flutningi próteina og lípíða innan frumunnar. Peroxísóm eru almennt talin ekki hluti endomembranakerfisins vegna uppruna og starfsemi þeirra. Endomembranakerfið tryggir réttan staðsetningu efna og samhæfða gæðakerfi innan frumunnar.

Frymisnetið skiptist í rough ER og smooth ER. Rough ER inniheldur ríbósóm og tekur þátt í myndun próteina sem eru flutt inn í ER-lumen til gæðamatunar og eftirfylgni. Smooth ER framleiðir lípíð og annast margskonar efnaskipti. Prótein og lípíð sem myndast í ER eru pökkuð í vessíla sem flytja þau áfram til Golgi-fabrikksins.

Golgi-fabrikinn mótar, flokkar og dreifir próteinum og lípíðum. Hér fara fram frekari breytingar eins og sykru- og fosfathöppun og aðrir flokkar sem auðvelda réttan far til áfangastaða. Vessílar frá Golgi dreifa efnum til mismunandi staða: útfrumunar (exocytosis), innlimunar í frumuhimnu eða í leysósóma/endósóma. Endósómar taka við innfluttu efni og leysósómar bera ábyrgð á niðurbroti og endurnýtingu efna.

Áhrif á endomembranakerfið geta valdið kvillum vegna rangrar flutnings eða starfsemi próteina. Erfðagallar sem hafa áhrif á flutning leysósóma og annarra kerfisskýla koma fyrir. Kerfið er grundvallaratriði fyrir starfsemi efnaskipta próteina og lípíða og viðhald heilbrigðis vefja.