aðalsetningunni

Aðalsetningurinn er höfuðsetning í íslenskri málfræði. Hann getur staðið af sér sem fullgild setning, eins og í Húsið er gamalt, eða verið höfuðsetning í flóknari setningu þar sem aðrar setningar eru háðar honum (undirsetningar). Hann segir meginhugmynd tjáningarinnar og er kjarninn í setningakerfi, þar sem sagnorð, nafnliður og aðrir setningarliðir koma í sínu hlutverki. Í einföldum setningum er aðalsetningurinn allan texti, en í flóknari setningum tengist hann undirsetningum sem bæta við veðrandi, skýrandi eða tíma- og skilyrissníða.

Aðalsetningar og undirsetningar: Í íslensku lýsir aðalsetningurinn kjarnanum í tjáningu og stýrir atburðaröð og tíðarbreytingum. Undirsetningar eru setningar eða setningarhlutar sem háð eru aðalsetningnum ogAnd byja oftast með samsetningarsamböndum eins og að, ef, þegar, sem eða eftir atvikum. Í mörgum tilvikum hefur sagnorðið í aðalsetningnum venjulega greina- eða setback-ordruna, meðan í undirsetningum getur sagnorðið komið á endann í setningunni. Þetta gerir íslenskuna að klassískri V2-tungur, þar sem höfuðsetningin hefst oft með efnisliðum og sagnorðið kemur í annað horn.

Dæmi: Húsið er gamalt. Ég veit að hann kom. Hún les bókina sem hún gaf mér. Hvaða spurning segir þú? Aðalsetningurinn getur þannig verið einfaldur eða gert flóknari með undirsetningum sem bæta við upplýsingum án þess að þurrka kjarnann út.