Fosfólípíða

Fosfólípíða eru flokkur lípíða sem eru nauðsynlegir hlutar allra lífhimna. Þau eru amfípísk, sem þýðir að þau hafa bæði vatnssækin (hýdróflík) og vatnsfælin (hýdrófóbísk) svæði. Vatnssækna höfuðhópurinn inniheldur fosfat grunn sem er tengdur við ýmislegt, oft karboxýl eða amínóhópur. Vatnsfælnu halarnir eru samanlagt úr tveimur fitusýrukeðjum.

Einkennandi uppbygging fosfólípíða gerir þau kleif til að mynda tvöfalda himnu í vatnsmiðli. Hýdrófíluhöfuðin snúa út á við og út á við þar sem þau komast í snertingu við vatn, á meðan hýdrófóbu halarnir snúa inn á við og mynda vatnsfælin kjarna. Þessi sjálfsamsetning er grundvallaratriði fyrir myndun frumuhimna, sem aðskilja innihald frumunnar frá umheiminum og stjórna flutningi efna inn og út.

Það eru margar tegundir af fosfólípíðum, sem mismunast í hópnum sem er bundinn við fosfat grunninn. Dæmi eru fosfatídýlkólín, fosfatídýletanólamín, fosfatídýlserín og fosfatídýlíanósítóli. Hver tegund fosfólípíða gegnir sérstökum hlutverkum í frumuhimnunni, þar á meðal til verndar, vörslu himnunnar og sem táknboðar í frumulífeðfræði. Fosfólípíða eru einnig mikilvægir þættir í þróun ýmissa líffræðilegra ferla.