Anomalisë

Anomalisë është një term që përshkruan një devijim nga një normë, pritje ose model të pranuar në një kontekst të caktuar. Në këtë kuadër, devijimet mund të shfaqen në të dhëna, sjellje ose procese që nuk ndjekin strukturën ose parashikimin e pritshëm. Ky koncept përdoret gjerësisht në shkenca të ndryshme, statistika, inxhinieri, mjekësi dhe teknologji të informacionit.

Në statistika dhe shkenca të të dhënave, anomalisë shpesh identifikohet si një anomali statistikore (outlier) – një vlerë që devijon ndjeshëm nga shpërndarja e të dhënave ose nga modelet. Në inxhinieri dhe matje, mund të ketë anomali të shkaktuara nga gabime të sensorëve ose probleme të të dhënave që ndikojnë në përfundime. Në mjekësi, termi përdoret për të përshkruar anomali kongjenitale ose devijime patogene që mund të kërkojnë vlerësim mjekësor. Në siguri dhe IT, detektimi i anomalisë synon të zbulojë sjellje të pazakonta që mund të tregojnë probleme të softuerit, defekte të sistemeve ose sulme.

Metodat për zbulimin e anomalisë variojnë nga qasjet e thjeshta si vrojtimi i kufijve (threshold-ët) deri te teknikat e avancuara të të dhënave dhe mësimit makinerik, të cilat identifikojnë pikat që nuk përputhen me modelet e të dhënave në kontekst. Në praktikë, anomalisë shpesh konsiderohet një sinjal që kërkon verifikim të mëtejshëm: mund të jetë gabim në të dhëna ose mund të indicojë një fenomen të pazakontë dhe të vlefshëm.